Pecynnau gwaith

Prif allbynnau Ecostructure yw offer ac adnoddau sy’n canolbwyntio ar randdeiliaid, y bwriedir iddynt godi ymwybyddiaeth o gyfleoedd i ddefnyddio dulliau eco-beirianyddol arfordirol o addasu i’r newid yn yr hinsawdd, a’i gwneud yn haws i bobl fanteisio ar y cyfleoedd hynny. I gyd-fynd â phob un o allbynnau’r prosiect ceir menter wedi’i thargedu i godi ymwybyddiaeth, a fydd yn defnyddio cyfryngau cymdeithasol, taflenni ffeithiau, e-lythyrau newyddion a dull arloesol Ecostructure ei hun o gasglu a throsglwyddo gwybodaeth sy’n seiliedig ar system gwybodaeth ddaearyddol, er mwyn cysylltu â defnyddwyr posibl.

Pecyn gwaith 1: Arwain a rheoli’r prosiect

Ecostructure Steering Meeting
The Ecostructure research team and steering group at the second annual project meeting, Cork, June 2018

Mae pecyn gwaith 1 yn ategu prosiect ECOSTRUCTURE trwy ddarparu gwasanaethau rheoli a gweinyddu. Yn ogystal â goruchwylio’r gwaith o gyflawni gweithgareddau o ddydd i ddydd, bydd y tîm rheoli yn cydlynu ac yn cynorthwyo Pwyllgor Llywio a fydd yn cynnwys cynrychiolwyr rhanddeiliaid allweddol o’r sector cyhoeddus a’r sector preifat. Bydd y Pwyllgor Llywio yn darparu arweiniad a chyngor ynghylch cyfeiriad a ffocws y prosiect.

Pecyn gwaith 2: Cyflwr ecolegol strwythurau arfordirol

Mapping coastal structures on the Irish Sea coastline using Lidar technology

Gall strwythurau arfordirol artiffisial gyfateb i lannau a riffiau creigiog naturiol sy’n cynnal cymunedau sydd, ar yr wyneb, yn debyg iawn o safbwynt ecolegol. At ei gilydd, fodd bynnag, mae cymunedau ecolegol ar strwythurau artiffisial yn wahanol i’r rhai a geir mewn cynefinoedd naturiol, ac mae iddynt oblygiadau a allai fod yn bwysig i wasanaethau ecosystem a bioamrywiaeth arfordirol. Mae disgrifio’r gwahaniaethau hyn yng nghyd-destun Môr Iwerddon yn gam allweddol tuag at nod cyffredinol ECOSTRUCTURE, sef hybu gwaith dylunio sensitif o safbwynt ecolegol yng nghyswllt strwythurau artiffisial yn yr amgylchedd morol.

Bydd pecyn gwaith 2 yn disgrifio nodweddion cynhenid allweddol strwythurau artiffisial sy’n bodoli ym Môr Iwerddon, a chyd-destunau amgylcheddol y strwythurau dan sylw. Bydd hynny’n golygu bod modd adnabod y nodweddion sy’n gysylltiedig â’r effeithiau lleiaf ar ecosystemau naturiol, a allai arwain hefyd at fanteision cadwraethol a chymdeithasol.

Er mwyn cyflawni’r amcan uchod, bydd pecyn gwaith 2:

  • Yn mapio ac yn disgrifio nodweddion cynhenid ac anghynhenid strwythurau arfordirol yn ardal yr astudiaeth, gan gynhyrchu delweddau a mapiau system gwybodaeth ddaearyddol o’r strwythurau.
  • Yn samplu biota er mwyn cymharu patrymau a phrosesau ecosystemau ar strwythurau dethol ac ar strwythurau naturiol cyfatebol gerllaw.
  • Yn modelu cydberthnasau rhwng biota ac ecosystemau er mwyn dangos pa nodweddion ym mha gyd-destunau fyddai’n lleihau effeithiau/yn cynyddu manteision ar gyfer bioamrywiaeth, er mwyn gallu rhagweld pa gymunedau biolegol a gwasanaethau ecosystem a gynhelir gan strwythurau arfordirol.

Pecyn gwaith 3: Ymgorffori gwaith dylunio sensitif o safbwynt ecolegol

An experimental ecological enhancement "tile" that mimics natural surfaces, being tested in the Irish Sea.

Mae gwaith ymchwil wedi dangos bod modd hybu bioamrywiaeth ar strwythurau arfordirol artiffisial trwy ymyriadau dylunio peirianyddol, a bod potensial i sicrhau manteision economaidd-gymdeithasol cysylltiedig – gelwir hynny’n beirianneg ecolegol (neu’n eco-beirianneg). Er bod llawer o dystiolaeth ‘profi cysyniad’ ar gael yn fyd-eang, prin yw’r defnydd a wnaed o ddyluniadau eco-beirianyddol mewn datblygiadau maint llawn ac erys llawer o gwestiynau ynghylch eu gwerth posibl a’r graddau y gellir eu defnyddio. Dangosodd arolwg o farn rhanddeiliaid yng Nghymru a Lloegr fod diffyg ymwybyddiaeth o’r dulliau eco-beirianyddol hyn, a diffyg hyder yn y dystiolaeth sydd o’u plaid, yn rhwystr mawr o safbwynt eu gweithredu.

Ecostructure researchers installing enhancements in Wales

Bydd pecyn gwaith 3 yn crynhoi tystiolaeth ynghylch peirianneg ecolegol yn dilyn treialon ymchwil a gynhaliwyd ledled y byd, ac yn hyrwyddo’r dystiolaeth honno trwy gatalog esblygol o ddulliau eco-beirianyddol y gellir eu gwerthuso ar sail yr effaith y rhagwelir y byddant yn ei chael ar fioamrywiaeth a gwasanaethau ecosystem, cost a chryfder y dystiolaeth. Caiff tystiolaeth ychwanegol ei chynhyrchu trwy gynnal treialon arbrofol ar ddyluniadau eco-beirianyddol newydd a rhai sy’n bodoli’n barod, a ddefnyddiwyd mewn strwythurau artiffisial ym Môr Iwerddon.

Er mwyn cyflawni’r amcan uchod, bydd pecyn gwaith 3:

  • Yn crynhoi catalog o ymyriadau eco-beirianyddol y rhoddwyd prawf arnynt, gyda gwerthusiad o’r dystiolaeth sy’n ategu eu heffeithlonrwydd.
  • Yn rhoi prawf ar ymyriadau eco-beirianyddol sy’n bodoli’n barod mewn strwythurau artiffisial ym Môr Iwerddon, er mwyn asesu eu perfformiad dan wahanol amodau amgylcheddol.
  • Yn dylunio ymyriadau eco-beirianyddol newydd mewn strwythurau artiffisial ym Môr Iwerddon ac yn rhoi prawf arnynt.
  • Yn hyrwyddo catalog esblygol o ddulliau eco-beirianyddol i fyd diwydiant ac i ymarferwyr ym Môr Iwerddon a thu hwnt, trwy weithdai cyfnewid gwybodaeth.

Pecyn gwaith 4: Rhywogaethau estron a bioddiogelwch

Sampling D. vex in Cork Marina
Researcher Joe Ironside samples Didemnum vexillum (D. vex) in Cork Marina.

Un o’r heriau byd-eang mwyaf i fioamrywiaeth a gallu ecosystemau i weithredu yw’r modd y mae rhywogaethau estron yn cael eu cyflwyno a’r modd y maent yn ymledu ac yn ymsefydlu, a hwylusir gan y ffaith bod masnach fyd-eang a rhwydweithiau cludiant yn dal i ehangu. Mae porthladdoedd a marinâu yn lleoedd lle mae rhywogaethau estron yn fwy tueddol o gael eu cyflwyno, oherwydd nad oes ffiniau yn ein cefnforoedd a’n moroedd arfordirol ac oherwydd bod llongau masnach a chychod hamdden yn cael symud yn rhydd a bod y rheini’n cludo organebau estron yn eu dŵr balast ac ar ffurf baw sy’n glynu wrth eu cyrff. Mae’r ffaith bod digwyddiadau eithafol (stormydd a gwlybaniaeth) yn digwydd yn fwy aml a’r ffaith bod yr hinsawdd yn cynhesu’n raddol wedi cynyddu’r tebygolrwydd y caiff rhywogaethau estron eu cyflwyno ac y byddant yn ymledu wedi hynny mewn moroedd arfordirol. Mae’r cynnydd mewn strwythurau caled megis amddiffynfeydd arfordirol, a godwyd o ganlyniad i’r newid yn yr hinsawdd, hefyd yn ei gwneud yn haws efallai i rywogaethau estron ymledu ar ôl iddynt gael eu cyflwyno, oherwydd eu bod yn darparu cyfres o gerrig camu sy’n gynefin addas i organebau sy’n glynu wrth gyrff llongau a chychod.

Ecostructure researcher conducting experiments on D. vexillum samples in the lab.

Bydd pecyn gwaith 4 yn mynd i’r afael â’r materion uchod drwy ymchwilio i batrymau dosbarthiad a chyfansoddiad genetig rhywogaethau estron yng nghyswllt strwythurau artiffisial o amgylch Môr Iwerddon, a bydd yn gweld sut y mae strwythurau artiffisial yn ei gwneud yn haws i rywogaethau estron gael eu cyflwyno ac ymledu wedi hynny.

Er mwyn cyflawni’r amcanion uchod, bydd pecyn gwaith 4:

  • Yn datblygu adnodd i ragweld effeithiau strwythurau arfordirol ar y modd y mae rhywogaethau brodorol ac estron yn gwasgaru a’r modd y caiff amrywiadau genetig eu trosglwyddo o’r naill boblogaeth i’r llall.
  • Yn datblygu dyfeisiau a phrotocolau bioddiogelwch ar gyfer porthladdoedd a marinâu.
  • Yn creu offer sy’n rhoi rhybudd cynnar ynghylch rhywogaethau estron ac sy’n ymateb yn gyflym iddynt.

Pecyn gwaith 5: Cymdeithas, economi a llywodraethu

Mae strwythurau amddiffyn yr arfordir yn chwarae rhan bwysig yn y gwaith o ddiogelu bywydau ac amddiffyn eiddo rhag effeithiau’r newid yn yr hinsawdd, ac mae dulliau o gynhyrchu ynni adnewyddadwy o’r môr yn elfen bwysig o gynlluniau i leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr. Fodd bynnag, gall y ddau fath o ddatblygiad gael effaith negyddol ar ecosystemau arfordirol a diwydiannau cysylltiedig (e.e. twristiaeth, pysgota). Er mwyn sicrhau bod datblygiadau newydd a datblygiadau sy’n bodoli’n barod yn cael yr effaith gadarnhaol fwyaf posibl, mae’n bwysig manteisio ar gyfleoedd i gynyddu eu gwerth economaidd, amgylcheddol a diwylliannol i randdeiliaid ar hyd yr arfordir.

Bydd pecyn gwaith 5 yn mynd i’r afael â chael rhanddeiliaid i ymwneud â gwaith datblygu ar yr arfordir, a’i effeithiau economaidd-gymdeithasol, gan ddatblygu model cydweithredol er mwyn sicrhau bod y dulliau eco-beirianyddol arfaethedig ar gyfer strwythurau arfordirol yn cynnig y budd mwyaf posibl i’r holl gymunedau buddiant.

Er mwyn cyflawni’r amcan uchod, bydd pecyn gwaith 5:

  • Yn dadansoddi anghenion cymunedol.
  • Yn asesu blaenoriaethau rheoli ar gyfer seilwaith arfordirol.
  • Yn datblygu dull ar-lein, sy’n seiliedig ar system gwybodaeth ddaearyddol, ar gyfer achosion o ryngweithio â rhanddeiliaid.
  • Yn datblygu rhwydwaith rhanddeiliaid Ecostructure.

Pecyn gwaith 6: Lledaenu a throsglwyddo gwybodaeth

Er mwyn cynorthwyo proses effeithiol a chynhwysol ar gyfer gwneud penderfyniadau ynghylch dylunio ein seilwaith arfordirol mewn modd sensitif o safbwynt ecolegol, mae’n bwysig cyfleu a lledaenu gwybodaeth am allbynnau’r prosiect i gynulleidfaoedd perthnasol sy’n cynnwys: awdurdodau cyhoeddus y mae Cyfarwyddebau Ewropeaidd yn berthnasol iddynt (e.e. Cyfarwyddeb Fframwaith y Strategaeth Forol, Cynllunio Gofodol Morol), sefydliadau sector preifat mewn diwydiannau perthnasol (e.e. diwydiannau adeiladu, llongau, pysgota, twristiaeth), academyddion mewn meysydd cysylltiedig a’r cyhoedd yn gyffredinol.

Bydd pecyn gwaith 6 yn codi ymwybyddiaeth o’r offer a’r adnoddau a gynhyrchir gan Ecostructure, gan annog y sawl sydd â’r potensial mwyaf i elwa ohonynt i fanteisio arnynt a’u defnyddio. Ceir cysylltiad agos rhwng pecyn gwaith 6 a phecyn gwaith 5, a phrif ddiben pecyn gwaith 6 yw cynorthwyo’r holl becynnau gwaith eraill.

Er mwyn cyflawni’r amcan uchod, bydd pecyn gwaith 6:

  • Yn datblygu cynllun mewnol ar gyfer lledaenu gwybodaeth, er mwyn cynorthwyo gweithgareddau allgymorth a chyfathrebu partneriaid y prosiect.
  • Yn datblygu ac yn rheoli gwefan y prosiect.
  • Yn defnyddio cyfrifon Ecostructure ar gyfryngau cymdeithasol i ymgysylltu ag ystod eang o gynulleidfaoedd a lledaenu gwybodaeth am y prosiect yn ddi-oed.
  • Yn datblygu taflenni ffeithiau ynghylch y prosiect, sy’n cynnwys gwybodaeth allweddol am y prosiect, ar gyfer cynulleidfaoedd penodol a glustnodwyd.
  • Yn datblygu e-lythyr newyddion blynyddol sy’n crynhoi cynnydd y prosiect mor belled ar gyfer rhanddeiliaid y prosiect.